Nina Roos - Neem op

Geen verklaringen

Een vader vindt na enig speurwerk het verblijfadres van zijn volwassen zoon. Ze treffen elkaar in een brasserie en er volgt een ongemakkelijk gesprek. Over dat de vader nooit tegen zijn vrouw zegt dat hij van haar houdt, over het gebrekkige geheugen van de zoon, over een reis die de zoon misschien gaat maken, over een niet nader genoemde man van wie hij houdt, en bij het afscheid, over wie er afrekent. Vader en zoon zijn niet bang om in hun gesprek grote onderwerpen aan te snijden. Tegelijkertijd blijven de oude patronen waardoor ze van elkaar vervreemd zijn geraakt de kop opsteken.
‘Dubbele helix’ is een van de sterkste verhalen in Neem op, het debuut van schrijver en tekenaar Nina Roos (1981). Veel personages in de bundel nemen zich voor iets te gaan doen. Vaak blijven ze ergens halverwege steken, of zijn ze vooral bezig om gevaar te ontwijken of overwinnen. Zo zijn daar bijvoorbeeld een man en een vrouw, beiden getrouwd, die elkaar via een datingsite ontmoet hebben, en die per sms proberen tot een nieuwe afspraak te komen. Tegelijkertijd blijft hun beider thuissituatie zich aan hen opdringen. In een ander verhaal worstelt een meisje dat achter de kassa in een zwembad werkt, zich met veel moeite door haar werkdag heen. Alles om haar heen lijkt haar angst in te boezemen. Ze blijkt echter zelf een ernstige stoornis te hebben die ze ternauwernood voor anderen verborgen weet te houden. Na de beproeving die de dag voor haar was, fietst ze huiswaarts.

Strijd
Heel precies beschrijft Nina Roos de gedachtes en handelingen van haar personages. Vaak is er sprake van een soort bezwering. Plannen voor alledaagse of juist ingrijpende handelingen dienen niet alleen om een einddoel te bereiken. Ze dienen ook om stap voor stap hindernissen te overwinnen, moed te verzamelen, een deels zelf verbeeldde strijd aan te gaan.
De lezer krijgt ondertussen weinig zicht op grotere verbanden, zo dicht zit het vertelperspectief op de personages. Waar hun onmacht of ongemak vandaan zou kunnen komen, of waartoe het uiteindelijk zou kunnen leiden, blijft vaak in het midden. In sommige verhalen wordt de abstractie daardoor wat te groot. De auteur zet hoog in, door zoveel ongemak op te roepen en gebruikelijke verteltechnieken als spanning, plot of een duidelijke ontknoping met mate te gebruiken. Aan psychologisering of andere manieren om menselijk gedrag te verklaren doet de auteur ook zelden. Wie daar zonder kan, leest een bundel die duidelijk voortkomt uit een innerlijke noodzaak. Verhalen over mensen die de strijd met zichzelf of met anderen aangaan, met ongewisse uitkomst. Dat gegeven maakt Neem op zowel beklemmend als inspirerend.

Erik Brus

Nina Roos, Neem op
paperback, 128 blz, € 16,90
De Harmonie, ISBN 978 90 6169 998 9